Page 22 - VakıfBank Kültür Yayınları - Kitap Özetleri
P. 22
Taşeron İmparatorluklar
Şirket-Devletler Modern Dünyayı Nasıl Oluşturdu?
Ronald Beiner
TARİH
Eser Adı: Taşeron İmparatorluklar
Şirket-Devletler Modern Dünyayı
Nasıl Oluşturdu?
Yazar: Andrew Phillips & J. C. Sharman
Çevirmen: İlker Sönmez
Dizi Adı: Tarih
İlk Basım Tarihi: Ağustos 2026
Sayfa Sayısı: 336
Kitap Boyutları: 12.5 cm x 19.5 cm
Arka Kapak Yazısı
Sömürgeci Avrupa imparatorlukları tarihinin hâkim anlatısı
birbirleriyle rekabet hâlindeki kralların, imparatorların
ve devlet adamlarının ihtiraslarına odaklanır. Taşeron
İmparatorluklar ise on yedinci yüzyıldan yirminci yüzyıla
uzanan süreçte Avrupa yayılmacılığının asıl taşıyıcılarının
egemen devletlerden ziyade şirket-devletler olduğunu
ileri sürüyor. Kâr amacıyla işletilen bu ticari teşebbüsler
kendilerine savaşma, barış yapma ve hükmetme yetkileri
veren özel tüzüklerle kurulmuş, merkezî devletlerin
egemenlik haklarını aşabilen melez yapılardı. İngiliz (EIC)
ve Hollanda Doğu Hindistan (VOC) şirketleri gibi başat
örnekler Asya’da şirket-devletler kurarken, Fransa,
Danimarka, İsveç merkezli diğer küçük örnekler Avrupa
yayılmacılığını Kuzey Amerika, Afrika ve Güney Pasifik
olmak üzere neredeyse dünyanın her köşesine taşıdı.
Kapitalizm ile emperyalizmin bu öncü kuvvetleri, kamusal/
Kısa Özet özel ayrımının olmadığı, egemenlik haklarının Avrupa
dışında kolaylıkla paylaşıldığı erken modern dönemin
Taşeron İmparatorluklar: Şirket-Devletler Modern Dünyayı gerçek sömürgecileriydi. Avrupalılar, karşılaştıkları
Nasıl Oluşturdu?, Andrew Phillips ve J. C. Sharman’ın yabancı medeniyetlerle ilişki kurarken, ticaret ve
Avrupa yayılmacılığının asıl taşıyıcılarının krallar ve devlet diplomasi alanlarında coğrafi ve kültürel mesafeleri aşmak
adamları değil, şirket-devletler olduğunu ileri sürdüğü bir amacıyla şirket-devletleri kullandılar. On sekizinci yüzyılın
çalışmadır. Bu ticari teşebbüsler, savaşma, barış yapma sonlarından itibaren Avrupa devletlerinin bürokratik ve
ve hükmetme yetkisi veren özel tüzüklerle kurulmuş askerî yapıları güçlendi; kamusal alan ile özel alanın
melez yapılardı. Kitap, kamusal ile özel ayrımının henüz birbirinden ayrı olduğu fikri berraklaştı. Şirket-devletler
oluşmadığı erken modern dönemde bu yapıların nasıl hem işlevlerini hem de meşruiyetlerini kaybetmeye
işlediğini, on sekizinci yüzyıl sonlarından itibaren Avrupa başladılar ve tarih sahnesinden silindiler. On dokuzuncu
yüzyılın sonunda kısa bir dönem için adeta hortlayan
devletlerinin bürokratik ve askerî olarak güçlenmesiyle bu yapıların başarı ve başarısızlık hikâyeleri, Avrupa
nasıl meşruiyetlerini yitirip tarih sahnesinden silindiklerini emperyalizmi ve küreselleşme tarihi okumak isteyenler
anlatır. için bir başlangıç noktası.
7

