Page 37 - VakıfBank Kültür Yayınları - Kitap Özetleri
P. 37

İslam Kelamının Ortaya Çıkışı


                                      Josef Van Ess

           İNSAN VE TOPLUM







                                                                 Eser Adı: İslam Kelamının Ortaya Çıkışı
                                                                 Yazar: Josef Van Ess

                                                                 Çevirmen: E. Burak Şaman
                                                                 Dizi Adı: İnsan ve Toplum

                                                                 İlk Basım Tarihi: Temmuz 2026
                                                                 Sayfa Sayısı: 164

                                                                 Kitap Boyutları: 12.5 cm x 19.5 cm





                                                                 Arka Kapak Yazısı

                                                                 İslam Kelamının Ortaya Çıkışı, disiplini sonradan kazanılmış
                                                                 sistematik yapısı içinde değil, henüz seçeneklerin açık
                                                                 olduğu erken döneminde ele alıyor. Tartışmaların henüz
                                                                 donmadığı,  farklı  görüşlerin  birbirini  dışlamak  yerine
                                                                 zorladığı bu dönemde kelâm, bir disiplin olmaktan çok bir
                                                                 düşünme biçimi olarak belirir. İnanç ile akıl arasındaki ilişki,
                                                                 kader ve özgürlük, Tanrı tasavvuru ve insanî sorumluluk
                                                                 gibi meseleler, burada sadece doktriner başlıklar değil,
                                                                 tarihsel olarak oluşan problemler olarak inceliyor.
                                                                 Van Ess’in yaklaşımı, kelâmı ne bir “ortodoksi üretimi”ne
                                                                 indirger ne de onu yalnızca polemiklerin tarihi olarak
                                                                 görüyor. Aksine, kelâmın ortaya çıkışını, İslam toplumunun
                                                                 kendi iç gerilimleri, siyasal çatışmaları ve entelektüel
          Kısa Özet
                                                                 karşılaşmaları içinde konumlandırıyor. Bu yönüyle kitap,
          İslam Kelamının Ortaya Çıkışı, Josef van Ess’in 1998 yılında   yalnızca bir disiplinin doğuşunu değil, aynı zamanda bir
          Institut du Monde Arabe’da verdiği dört konferanstan
          doğmuştur; yazar bu konferanslara bir giriş ve beşinci   düşünce dünyasının nasıl şekillendiğini gösteriyor.
          bir bölüm ekleyerek kitabı oluşturmuştur. Eser, kelamı
          henüz disiplinlerin karşılıklı konumlarının belirlenmediği,   Bugün hâlâ süren birçok tartışmanın kökleri, burada ele
          seçeneklerin açık olduğu ve kelamın fıkıhla denk bir   alınan erken dönem meselelerine uzanıyor. Bu yüzden
          konumda bulunduğu erken döneminde, özellikle Abbâsîlerin   elinizdeki metin, yalnızca geçmişe ait bir inceleme değil,
          ilk yüzyıllarındaki Irak’ta ele alır. Van Ess’e göre kelam en
          yaratıcı dönemini olgunlaştıktan sonra değil, çok daha önce,   aynı zamanda bugünün sorularını yeniden düşünmek için
          donuklaşma belirtileri henüz ortaya çıkmadan yaşamıştır.   önemli bir imkân.
          Kitap, Kûfe,  Basra ve Şam gibi  şehirlerde oluşan yerel
          ortodoksilerin Bağdat’ta bir araya gelmesini, Mu‘tezile’nin
          İslam dünyasında yerelliğin ötesine uzanan ilk ortodoksiyi
          yaratmasını ve Me’mûn döneminde başlatılan mihnenin yol
          açtığı sarsıntıyı tarihsel bağlamı içinde inceler. Bölümlerde
          kelamın kendine bakışı ve İslam’da bölünme ile sapkınlık
          meselesi,  Mi‘rac  ve insanbiçimcilik  tartışması,  Mu‘tezile
          atomculuğu, tarihsel imgeler ve siyasi fikirler ile kelamın
          hermenötik  ve  epistemolojik  ilkeleri  ele  alınır.  Önsözde
          belirtildiği üzere kitap, bir bakıma van Ess’in Theologie und
          Gesellschaft im 2. und 3. Jahrhundert Hidschra adlı büyük
          eserine bir giriş niteliği taşır.
     22
   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42